Betekenis door experts en bewoners
Een bruikbare inventarisatie van cultureel erfgoed is méér dan een opstelsom van thematische inventarisaties en lijsten met waardevaste en waardevolle elementen. Een bruikbare inventarisatie is een ‘vermenigvuldiging’: naast informatie over verwachte of aanwezige waarden is ook de betekenis van de waarden bekend. Welke waarden zijn uniek, welke versterken elkaar, welke versterken de identiteit van een gebied, welke dragen bij aan een fijne leefomgeving, waar moeten keuzes gemaakt worden, etc? Het bepalen van de betekenis van cultureel erfgoed is een belangrijke stap in het bepalen van een cultureel erfgoed ambitie. Experts kunnen de betekenis van cultureel erfgoed bepalen, maar ook bewoners en betrokkenen bij een gebied, of een combinatie van experts en bewoners. Elke groep zal haar eigen werkwijze gebruiken en verschillende criteria hanteren voor wat belangrijke waarden zijn, denk aan de belevingswaarde, zeldzaamheid, gaafheid en schoonheid.
Relatie cultureel erfgoed en ruimte
De betekenis van cultureel erfgoed wordt grotendeels bepaald door de plek waar zij aanwezig is (of verwacht wordt): de omgeving van archeologische, historisch (steden)bouwkundige en historisch-geografische waarden is dus belangrijk. Vaak hebben andere ruimtelijke functies consequenties voor cultureel erfgoed waarden, zoals de bouw van een woonwijk of het aanleggen van een natuurlijke verbindingszone. In dat geval moeten de consequenties van ruimtelijke ontwikkelingen voor cultureel erfgoed waarden, al dan niet verplicht, in beeld worden gebracht.
Gebiedsgerichte en verplichte afwegingsmethoden
Cultureel erfgoed is één van de vele belangen binnen ruimtelijke vraagstukken. Tijdens het inventariseren heeft nog geen integratie plaatsgevonden tussen de cultureel erfgoed waarden onderling en ook niet met de andere voor de RO relevante aspecten. Een goede aanpak voor het in beeld brengen van de betekenis en relaties tussen waarden, zeker vanuit ruimtelijk oogpunt, is het uitvoeren van een gebiedsinventarisatie cultureel erfgoed. Een gebiedsinventarisatie levert een ‘totaalplaatje’ van cultureel erfgoed waarden op, in relatie tot de omgeving. Het koppelen van verschillende functies staat centraal. Verder zijn er verplichte methoden voor het afwegen van ruimtelijke belangen in het kader van het opstellen van een bestemmingsplan, waarmee cultureel erfgoed waarden geïnventariseerd worden in relatie tot ruimtelijke ontwikkelingen. Hier staat het in beeld brengen van consequenties centraal, ter ondersteuning van besluitvorming. De juridische achtergrond van verplichte afwegingsmethoden staat beschreven in het juridische kader.
Voorbeelden
