Vertaalslag
Een goede inventarisatie van cultureel erfgoed en (gebiedsgerichte) afwegingen van cultureel erfgoed in relatie tot haar omgeving zijn belangrijke stappen voor het bepalen van een cultureel erfgoed ambitie. Door te inventariseren wordt duidelijk wat waardevast en waardevol erfgoed is en door af te wegen wordt duidelijk wat de waarde van erfgoed is in relatie tot andere functies. Om de inventarisatie en afwegingen te vertalen naar een cultureel erfgoed ambitie zijn inhoudelijke en strategische acties nodig: een cultureel erfgoed ambitie moet een herkenbare boodschap bevatten en een sterke positie in het ruimtelijk proces hebben.
Inhoudelijke acties
Welke cultureel erfgoed waarden in een gemeente prioriteit krijgen, en op welke wijze met de waarden moet worden omgegaan, is afhankelijk van de gemeentelijke situatie en de opgaven die er liggen. Als een gemeente met een coulisselandschap ruimtelijke kwaliteit als prioriteit ziet, kan de focus van een cultureel erfgoed ambitie bijvoorbeeld liggen op het behoud van fysieke groenstructuren. Als een Hanzestad-gemeente recreatie belangrijk vindt, zal de focus van haar cultureel erfgoed ambitie bijvoorbeeld liggen op het versterken van de samenhang van historische bouwelementen. In het algemeen geldt dat in gebieden met hoge ruimtelijke dynamiek, met meerdere ruimtelijke ‘claims’, de noodzaak om cultureel erfgoed te beschermen groter zal zijn dan in gebieden met een lage ruimtelijke dynamiek. Aan de andere kant kan het in gebieden met een lage ruimtelijke dynamiek een kans zijn voor recreatie, wonen en werken om cultureel erfgoed waarden te versterken. In beide gebieden is het zinvol om cultureel erfgoed waarden te koppelen aan andere ruimtelijke functies. Inventarisaties en afwegingen van cultureel erfgoed moeten dus gekoppeld worden aan de prioriteiten en actualiteiten van een gemeente.
Strategische acties
Het is niet alleen van belang om inhoudelijk een sterke ambitie op het cultureel erfgoed te formuleren, maar ook om te zorgen dat de ambitie daadwerkelijk erkend en gebruikt wordt in ruimtelijke processen. Voor het op de agenda zetten van cultureel erfgoed bestaat geen eenduidig stappenplan, omdat elke gemeente haar eigen (politieke) dynamiek kent. Wel zijn er de volgende tips:
- Zorg dat een cultureel erfgoed ambitie bepaald is vóórdat ruimtelijke procedures van start gaan of actualiteiten gaan spelen die van invloed zijn op cultureel erfgoed. Zo kan cultureel erfgoed vanaf het begin onderdeel worden van een ruimtelijk proces en een rol spelen bij het bepalen van doelen en resultaten. Zie als voorbeeld voor een pro-actief beleid aan de rechterkant de publicatie 'wijs op weg, toekomst voor wederopbouwkerken'.
- Speel in op ruimtelijke actualiteiten en laat op dergelijke momenten actief zien wat beschermd moet worden en wat een rol kan spelen bij het aanpakken van de betreffende actualiteit.
- Toon de financiële waarde van cultureel erfgoed. Zie hiervoor aan de rechterkant de publicatie 'Eigen haard is goud waard'.
- Blijf continue betrokken bij ruimtelijk processen om te bewaken dat cultureel erfgoed onderdeel blijft van ruimtelijke acties (van planvorming tot en met handhaving).
