Monumentenlijsten
In Nederland zijn ongeveer 50.000 historische objecten aangewezen als rijksmonument (50 jaar en ouder, voornamelijk woonhuizen). Daarnaast hebben de provincies Drenthe, Noord-Holland en Limburg monumenten aangewezen. Ook sommige gemeenten hebben eigen monumentenlijsten met karakteristieke en beeldbepalende panden die niet op de rijksmonumenten lijst staan. De status ‘monument’ geeft aan dat het om bijzondere gebouwen gaat van nationale, regionale of lokale betekenis. Aan de status zijn regels verbonden (bv een vergunningplicht) maar deze biedt ook (financiële) mogelijkheden voor eigenaren.
Links:
Rijksmonumenten, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Provinciale monumenten Limburg
Provinciale monumenten Drenthe
Provinciale monumenten Noord-Holland
Stads- en dorpsgezichten
Het rijk heeft ongeveer 400 stads- en dorpsgezichten aangewezen, voornamelijk historische kernen (monumentenwet 1988). Dit zijn volgens de wet “groepen van onroerende zaken die van algemeen belang zijn vanwege hun schoonheid, onderlinge ruimtelijke of structurele samenhang of vanwege hun wetenschappelijke of cultuurhistorische waarde”. De gezichten dienen behouden dan wel versterkt te worden. Een gemeente stelt voor beschermde stads- en dorpsgezichten strengere, meer gedetailleerde regels op via het bestemmingsplan. Daarnaast kunnen de karakteristieken, ontwerpcriteria en kansen voor stads- en dorpsgezichten beschreven worden in bijvoorbeeld beeldkwaliteitplannen.
Lees hier meer over Stads- en dorpsgezichten. Hier vindt u het meest recente overzicht van stads- en dorpsgezichten die zijn aangewezen of nog in procedure zijn.
Nationale Landschappen
In Nederland zijn 20 karakteristieke landschappen benoemd als ‘Nationale Landschappen’ (Nota Ruimte), zoals de IJsseldelta, Arkemheen Eemland en De Graafschap. Elk Nationaal Landschap wordt gekenmerkt door een bijzondere combinatie van natuur, recreatie en cultuurhistorische elementen. “Nationale Landschappen zijn geen musea, maar gebieden waar mensen gewoon wonen, werken, ondernemen en recreëren.” De bijzondere waarden van Nationale Landschappen zijn samengevat in kernkwaliteiten per landschap. Op rijksniveau zijn de begrenzingen van de Nationale Landschappen globaal vastgelegd. De provincies hebben de begrenzingen nader bepaald. Daarnaast staan de provincies aan de lat van de uitwerking van de kernkwaliteiten. Tenslotte is het aan de provincies om de kernkwaliteiten te borgen in de provinciale verordening. Daarnaast hebben de afzonderlijke Nationale Landschappen uitvoeringsprogramma’s opgesteld, met uitwerkingen van de kernkwaliteiten, ambities en projecten.
Hier vindt u meer informatie over de Nationale Landschappen, met links naar de 20 afzonderlijke Nationale Landschappen.
Zie provinciale websites voor provinciale visies en verordeningen.
