Het bestemmingsplan is een juridisch technisch uitvoeringsinstrument. Hierin wordt geregeld hoe zaken uit de structuurvisie en ander beleid, concreet worden vertaald voor ontwikkeling, of juist behoud. Het bestemmingsplan is voor eenieder bindend, het is verboden om te handelen of te bouwen in strijd met het bestemmingsplan. De gemeente is verplicht voor haar hele grondgebied een of meerdere bestemmingsplannen vast te stellen en deze elke 10 jaar te actualiseren.
Soorten bestemmingsplannen
Een bestemmingsplan kan een ontwikkelingsgericht bestemmingsplan zijn, of een op conserveren gericht beheersbestemmingsplan wat de bestaande situatie vast legt. De gemeente kan daarnaast een partiële herziening vaststellen (ook wel bekend als facet- of paraplubestemmingsplan). Hiermee kunnen onderdelen van het bestemmingsplan worden aangepast. Betreft het een herziening van plannen die nog niet conform de RO Standaarden 2008 zijn opgesteld dan mag een bestemming niet worden vervangen. Een dubbelbestemming toevoegen is wel toegestaan. Er kan bijvoorbeeld een dubbelbestemming ten behoeve van de bescherming van archeologische waarden aan bestaande bestemmingsplannen worden toegevoegd.
Onderdelen bestemmingsplan
Het bestemmingsplan bestaat uit:
- Verbeelding (voorheen plankaart) zowel analoog als digitaal
- Planregels (voorheen voorschriften)
- Toelichting
Paraplu- of facetbestemmingsplan
Gemeenten kunnen de omgang met hun erfgoed voor het hele grondgebied in één keer regelen met een paraplubestemmingsplan. Het parapluplan kan worden gezien als een plan dat als een paraplu over andere bestemmingsplannen heen hangt. De bestemmingen en bijbehorende regels in dat plan zijn van toepassing op alle vigerende en onderliggende bestemmingsplannen die zijn aangehaald in de bijlage van dat plan. Op deze wijze kunnen een of meerdere specifieke beleidsonderwerpen (facetten) planologisch geregeld worden. Vandaar dat een parapluplan ook wel facetbestemmingsplan wordt genoemd.
Vanwege de verplichting om (digitale) standaarden toe te passen bij bestemmingsplannen was het vanaf 1 januari 2010 niet meer mogelijk om overkoepelende onderwerpen te regelen met een facet-/parapluplan. Op 2 september 2010 is het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) echter gewijzigd. Door deze wijziging kunnen met een facet-/parapluplan beleidsaspecten geregeld worden aanvullend op bestemmingsplannen die ook onder de oude Wet op de ruimtelijke ordening tot stand zijn gekomen en daarom nog analoog van aard zijn. Met een facet-/parapluplan kunnen alle cultuurhistorische waarden die de gemeente van belang acht dus in één keer planologische bescherming krijgen.
RO standaarden
Het bestemmingsplan moet voldoen aan de RO standaarden 2008 waaronder de Standaard Vergelijkbare Bestemmingsplannen (SVBP2008) en het Informatiemodel Ruimtelijke Ordening (IMRO2008). Bestemmingsplannen van gemeenten zijn te raadplegen via de website www.ruimtelijkeplannen.nl. Meer informatie over de RO standaarden vindt u op de website van Geonovum.
Exploitatieplan
Als het bestemmingsplan een ontwikkelingsgericht plan is en er kosten voor de gemeente zijn, dan dient de gemeente ook een exploitatieplan op- en vast te stellen. Hiermee kan de gemeente grondexploitatiekosten die worden gemaakt voor de realisatie van bouwplannen, verhalen. Hier vindt u de handreiking Grondexploitatie. Indien het kostenverhaal anderszins verzekerd is, bijvoorbeeld via de gronduitgifte of door middel van een overeenkomst, is het opstellen van een exploitatieplan niet nodig.
Beheersverordening
Voor gebieden waarin de bestaande situatie (feitelijk bestaand gebruik of planologisch toegestaan gebruik) het uitgangspunt is en waar geen ruimtelijke ontwikkelingen (geen ruimtelijk relevante veranderingen in het planologisch toegestane gebruik van gronden en opstallen) verwacht worden kan de gemeente een beheersverordening vaststellen in plaats van een bestemmingsplan.
