Toelichting
Gemeentelijke monumentencommissies kijken wat de effecten zijn van plannen op de cultuurhistorische waarden van een gebouw of gebied. Voor rijksmonumenten en eventueel gemeentelijke monumenten vraagt het bevoegd gezag advies aan de gemeentelijke monumentencommissie (verplichting uit de Monumentenwet 1988).
Welstand en meer specifiek de welstandscommissie onderzoekt of bouwplannen niet botsen met het algemeen belang gericht op het behouden en versterken van het typische karakter van buurten, wijken en streken. De welstandscommissie houdt zich vanuit die optiek ook bezig met cultureel erfgoed en meer specifiek monumenten en beschermde stads- en dorpsgezichten.
Gemeenten hebben vaak een zelfstandige monumentencommissie en zelfstandige welstandcommissie. Er zijn ook gemeenten met een gecombineerde welstands- en monumentencommissie. In sommige provincies zijn deze ondergebracht bij provinciale steunpunten.
Antwoord op hoofdlijnen
De welstands- en/of monumentencommissie heeft primair een advies- en beoordelingstaak. Richting een bestemmingsplan kan de commissie gevraagd en ongevraagd advies uitbrengen over de voorgenomen plannen. In een welstandsnota, erfgoedverordening of de regels van een bestemmingsplan kan de commissie een rol worden toegekend. Bijvoorbeeld bij de omgevingsvergunning voor bouwactiviteiten, verbouw en sloop van gebouwde monumenten. Maar ook in beschermde stads- en dorpsgezichten (zoals in Bergen en Appingedam), bij archeologische monumenten en bij de omgevingsvergunning met een ruimtelijke onderbouwing voor het afwijken van het bestemmingsplan.
Het is belangrijk dat de deskundigheid van de commissie op het gebied van verschillende vakdisciplines gewaarborgd is. Daarom hebben VNG, Federatie Welstand en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed een Handreiking Gemeentelijke Monumentencommissies opgesteld. De handreiking geeft aanbevelingen hoe de commissies professioneel kunnen functioneren. Daarbij is ook gekeken naar integratie van welstands- en monumentencommissies om een brede advisering over ruimtelijke kwaliteit te bevorderen.
Meer info in de handreiking
- Erfgoedverordening
- Erfgoed in omgevingsvergunning (Wabo)
- Bestemmingsplan beschermd dorpsgezicht Bergen
- Bestemmingsplan beschermd stadsgezicht Appingedam
- Provinciale steunpunten op het terrein van erfgoed
