Toelichting
Waar begrippen als monument en archeologie wel in wet en regelgeving zijn omschreven (Monumentenwet) geldt dit niet voor begrippen als cultureel erfgoed, cultuurhistorie en cultuurhistorische waarde. Wel worden deze begrippen gebruikt in bijvoorbeeld de Wet milieubeheer bij de verwijzing naar de verplichtingen rond een milieueffectrapportage. De vraag is extra relevant nu het voornemen bestaat artikel 3.1.6, lid 2 van het Bro aan te passen. Deze aanpassing houdt in dat in de ruimtelijke onderbouwing van een bestemmingsplan (en beheerverordening) tenminste een beschrijving is opgenomen van de wijze waarop rekening wordt gehouden met de in het gebied aanwezige of te verwachten cultuurhistorische waarden.
Antwoord op hoofdlijnen
De begrippen cultuurhistorie, cultureel erfgoed en cultuurhistorische waarden zijn containerbegrippen. Monumenten en archeologie maken er onderdeel van uit. De begrippen zijn tegelijkertijd veel breder. In algemene zin gaat het bij alle drie de begrippen om sporen uit het verleden in het heden, die zichtbaar en tastbaar aanwezig zijn. Dat kunnen voorwerpen zijn in musea, archeologische vondsten, archieven, monumenten en landschappen. Maar ook de daaraan verbonden gebruiken, verhalen en gewoonten. Aldus wordt ook wel onderscheid gemaakt tussen het materieel en immaterieel cultureel erfgoed.
In het taalgebruik van de ruimtelijke ordening en milieueffectrapportage wordt het begrip cultuurhistorie als volgt gedefinieerd:
“Het begrip cultuurhistorie heeft drie aspecten:
- Historische (stede)bouwkunde / bovengrondse monumentenzorg; bijvoorbeeld kastelen, kerken, oude boerderijen of landhuizen, maar ook stedenbouwkundige elementen als beschermde stads- of dorpsgezichten.
- Archeologie; sporen en vondsten die door mensen(werk) in het verleden in de grond zijn achtergebleven, bijvoorbeeld potscherven, resten van voedselbereiding, graven, maar ook verkleuringen in de grond die duiden op bewoning of infrastructuur. Een verzamelterm hiervoor is 'archeologische waarden'. Alle archeologische waarden bij elkaar zijn het 'bodemarchief'.
- Cultuurlandschap/historische geografie: alle landschappelijke elementen die het gevolg zijn van menselijk handelen in het verleden, bijvoorbeeld verkavelingspatronen, pestbosjes, landgoederenzones of ontginningsassen.
Er is geen ‘minimumouderdom’ voor cultuurhistorie. Bij de historische (stede)bouwkunde komen ook recente ontwikkelingen aan bod.
