Veelgestelde vragen Nieuwe Hollandse Waterlinie

Historie van de Nieuwe Hollandse Waterlinie

Wat is de Nieuwe Hollandse Waterlinie?
De Nieuwe Hollandse Waterlinie is een negentiende- en twintigste-eeuwse structuur van inundatiegebieden, forten en verdedigingswerken die West-Nederland moest beschermen tegen aanvallen uit het oosten. De Nieuwe Hollandse Waterlinie loopt van de voormalige Zuiderzee in het noorden, via de oostkant van Utrecht tot aan de Biesbosch in het zuiden.

Hoe oud is de Nieuwe Hollandse Waterlinie?
De Nieuwe Hollandse Waterlinie is in 1815 aangelegd en is tot aan 1940 met tussenpozen versterkt en uitgebreid.

Waarom de ‘nieuwe’ Hollandse Waterlinie? Is er ook een ‘oude’?
De Nieuwe Hollandse Waterlinie is een aanpassing van de Hollandse Waterlinie. De Hollandse Waterlinie is in het rampjaar 1672 aangelegd en tot aan de Napoleontische tijd versterkt en aangepast. Deze linie liep ook vanaf de Zuiderzee in het noorden tot aan de Biesbosch in het zuiden, alleen lag de stad Utrecht niet binnen de linie. Vanaf 1815 is de Nieuwe Hollandse Waterlinie aangelegd, waarbij Utrecht wel binnen het beschermd gebied gebracht is.

Zijn die bunkers in het landschap door de Duitsers aangelegd in de Tweede Wereldoorlog?
Nee, de groepsschuilplaatsen en kazematten, zoals de bunkers eigenlijk heten, waren onderdeel van een stelsel van loopgraven, geschutsopstellingen en ten oosten van Utrecht ook van een antitankgracht. Ze zijn als Nederlandse verdediging aangelegd. In de twintigste eeuw functioneerden de negentiende-eeuwse forten niet meer en werd overgegaan op een meer verspreide verdediging. De loopgraven zijn nu niet of nauwelijks meer herkenbaar, maar de betonnen groepsschuilplaatsen herinneren hier nog aan.

Wat zijn de verboden kringen?
Om in oorlogstijd vrij schootsveld te hebben, was het gebied rond de verdedigingswerken ingedeeld in zones van driehonderd, zeshonderd en duizend meter. Dit waren de verboden kringen. In deze gebieden golden allerlei bouw- en beplantingsvoorschriften. Binnen een kring van 300 meter mochten bijvoorbeeld alleen houten huizen worden gebouwd. In geval van oorlog konden alle obstakels, zoals huizen, gebouwen en bomen binnen de drie kringen zonder pardon worden afgebroken of verbrand.

Waar kan ik meer informatie vinden over de Nieuwe Hollandse Waterlinie?
Op de website van de Hollandse Waterlinie. Interessant op deze website zijn de animatiefilm en de video's met getuigenverhalen.

Aanwijzingsprocedure

Waarom wordt de Nieuwe Hollandse Waterlinie aangewezen als rijksmonument?
De Nieuwe Hollandse Waterlinie is één van de grote cultuurhistorische structuren van Nederland. Voor de geschiedenis van Nederland is het van belang dat dit beleefbaar blijft in het landschap. Dat betekent niet dat er niets meer kan en mag, maar wel dat er zorgvuldig mee omgegaan wordt. Op die manier blijft de cultuurhistorie ook afleesbaar voor de generaties na ons.

Wat wordt er precies beschermd? Het hele gebied of alleen de gebouwen?
Alleen de gebouwde of aangelegde werken worden beschermd als rijksmonument. De verboden kringen en de inundatiegebieden worden dus niet aangewezen als rijksmonument.

Wordt ik als belanghebbende ook nog om mijn mening gevraagd?
In het kader van de aanwijzingsprocedure wordt de gemeente om advies gevraagd. Het college van burgemeester en wethouders heeft voor haar advies maximaal vijf maanden de tijd. In deze periode moet de gemeente u als belanghebbende of beperkt gerechtigde de gelegenheid geven uw mening over de voorgenomen aanwijzing kenbaar te maken. De gemeente zal u daarvoor benaderen.

Ik heb wel een brief gekregen over de aanwijzing, maar ik heb eerder nooit de mailing met het boek 'Langs de Linie' gekregen dat anderen wel toegestuurd gekregen hebben. Hoe kan dat?
Als u een email stuurt aan waterlinie@cultureelerfgoed.nl met daarin uw naam, adres en het monumentnummer op de brief dan zoeken we het voor u uit en sturen we u alsnog deze mailing.

Wat is voorbescherming?
De Monumentenwet 1988 regelt dat door de start van de officiële aanwijzingsprocedure het onderdeel al beschermd is alsof het een rijksmonument is. Dit wordt voorbescherming genoemd. Het doel hiervan is om te voorkomen dat het onderdeel gedurende de procedure onherstelbaar beschadigd of ondeskundig gerestaureerd wordt. Het tussentijds veranderen van een object kan in principe. De eigenaar moet dan wel een monumentenvergunning aanvragen bij het college van burgemeester en wethouders van de gemeente waarin het object ligt. De gemeente kan u hierover informeren.

Hoe lang duurt de procedure tot aanwijzing als rijksmonument?
Alles bij elkaar duurt de procedure tot aanwijzing 10 maanden. Het kan zijn dat er bijzondere omstandigheden zijn waardoor de procedure langer duurt. In dat geval zullen de belanghebbenden daarvan op de hoogte gesteld worden.

Waar kan ik meer informatie vinden over de aanwijzingsprocedure?
www.cultureelerfgoed.nl/werken/wetten-en-regels/aanwijzing

^

Rijksmonument en nu?

Wat betekent de aanwijzing als rijksmonument voor mij als eigenaar?
Voor restauratie, sloop, verbouwing of op een andere manier wijzigen van een beschermd rijksmonument is een monumentenvergunning nodig. Die is voor alle gebouwde rijksmonumenten aan te vragen bij de gemeente. Voor de instandhouding van gebouwde rijksmonumenten bestaan financieringsregelingen.

Betekent de aanwijzing van de Nieuwe Hollandse Waterlinie als rijksmonument ook dat ik iedereen maar toe moet laten op mijn land?
Nee, de aanwijzing als rijksmonument betekent niet dat iedereen zomaar onderdelen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie mag bezoeken en bekijken die op uw grond liggen. Voor het project Nieuwe Hollandse Waterlinie zijn wel fotografen van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed op pad. Voor zover zij niet vanaf de openbare weg kunnen fotograferen, zult u hierover van tevoren om toestemming gevraagd worden.

Ik heb bunkers op mijn agrarische grond. Wat heeft dit voor gevolgen voor mijn bedrijfsvoering?
Dit heeft voor de agrarische bedrijfsvoering geen of weinig effect. Niet de grond, maar alleen de gebouwde onderdelen (bunkers e.d.) worden beschermd als rijksmonument. U kunt de bunkers ook gewoon blijven gebruiken zoals u nu gewend bent (opslag, kippenhok, etc).

^

Monumentenvergunning

Waar heb ik een monumentenvergunning voor nodig?
Voor sloop, verbouwing of restauratie heeft u een monumentenvergunning nodig.

Hoe vraag ik een monumentenvergunning aan?
De monumentenvergunning kunt u aanvragen bij uw eigen gemeente. U kunt hiervoor het beste contact opnemen met de gemeente.

Hoe lang duurt het voordat ik een monumentenvergunning krijg?
De procedure duurt maximaal 6 maanden.

Waar kan ik meer informatie vinden over de monumentenvergunning?
www.cultureelerfgoed.nl/werken/wetten-en-regels/vergunningen.

^

Subsidie

Kan ik als eigenaar van een rijksmonument ook subsidie krijgen?
Tijdig onderhoud kan dure en ingrijpende restauraties voorkomen. Daarom stimuleert de overheid planmatig onderhoud van rijksmonumenten door eigenaren. Ze doet dat met een subsidieregeling. Het Besluit rijkssubsidiëring instandhouding monumenten, kortweg Brim.

Waar kan ik meer informatie vinden over de subsidiemogelijkheden?
www.cultureelerfgoed.nl/wonen/subsidie/instandhouding.

Heb ik als eigenaar van een rijksmonument recht op belastingaftrek?
Meer hierover kunt u vinden op: www.belastingdienst.nl.

Staat uw vraag er niet bij?
Mail naar: waterlinie@cultureelerfgoed.nl