Naar de navigatie

Home › Monumenten › Modernisering monumentenzorg

Cultuurhistorie in de ruimtelijke ordening

Goede ruimtelijke ordening betekent dat er een integrale afweging plaatsvindt van alle belangen die effect hebben op de kwaliteit van de ruimte. Een van die belangen is de cultuurhistorie.
 
Het bestemmingsplan is een belangrijk instrument om cultuurhistorische waarden in een gebied te beschermen. Dit betekent dat de rol die gemeenten, provincies en de rijksoverheid hebben in de erfgoedzorg verandert. In oktober 2010 stuurden de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de steunpunten een brief over de ondersteuning op dit gebied aan de gemeenten.

Kiezen voor karakter: Visie erfgoed en ruimte

De rijksoverheid gaat de zorg voor het cultureel erfgoed sterker verbinden met andere ruimtelijke vraagstukken en ontwikkelingen. Samen met provincies, gemeenten, waterschappen en particuliere organisaties neemt het rijk initiatief om het cultuurhistorische karakter van Nederland op gebiedsniveau te behouden en te versterken. Het kabinet richt de eigen inzet van het rijk op een selectief aantal gebieden en ruimtelijke opgaven.

Dat staat in de visie Kiezen voor karakter. Het kabinet geeft met deze visie invulling aan zijn verantwoordelijkheid voor een goede omgang met het onroerend cultureel erfgoed van nationale betekenis, bij integrale ruimtelijke afwegingen.

Zo verbindt het kabinet de zorg voor het cultureel erfgoed met andere ruimtelijke ontwikkelingsopgaven op het gebied van onder andere economie, veiligheid en duurzaamheid. Het kabinet verwacht dat de visie overheden, initiatiefnemers, eigenaren, ontwikkelaars en ruimtelijk ontwerpers er toe zal aanzetten om de waarde van het cultureel erfgoed als kans te zien bij de ontwikkeling van gebieden en het realiseren van economische en maatschappelijke doelen.

Het kabinet kiest voor de komende jaren vijf prioriteiten in zijn gebiedsgerichte erfgoedbeleid:

  1. Werelderfgoed: samenhang borgen, uitstraling vergroten.
  2. Eigenheid en veiligheid: zee, kust en rivieren.
  3. Herbestemming als (stedelijke) gebiedsopgave: focus op groei en krimp.
  4. Levend landschap: synergie tussen erfgoed, economie, ecologie.
  5. Wederopbouw: tonen van een tijdperk.

Besluit ruimtelijke ordening

In 2010 is in het Besluit ruimtelijke ordening opgenomen dat gemeenten bij het maken van bestemmingsplannen rekening moeten houden met cultuurhistorische waarden. Dat kan natuurlijk alleen maar als gemeenten ter voorbereiding op het bestemmingsplan deze waarden ook inventariseren en analyseren.
De Rijksdienst helpt gemeenten om hieraan te voldoen met de Handreiking erfgoed en ruimte. Hierin staat hoe gemeenten zo’n inventarisatie en analyse kunnen uitvoeren. Ook wordt in deze handreiking aangegeven op welke wijze gemeenten cultuurhistorische waarden kunnen opnemen in een bestemmingsplan, compleet met voorbeeldbepalingen.

Milieueffectrapportages

Het onderzoek naar effecten voor cultuurhistorie vormt al geruime tijd een factor van belang bij milieueffectrapportages. In de Handreiking cultuurhistorie in m.e.r. en MKBA staat beschreven hoe die inbedding het beste kan plaatsvinden.
Het komende jaar brengt de Rijksdienst deze methodiek meer gericht onder de aandacht van relevante partijen.

Beschermde gezichten

Het lopende aanwijzingsprogramma van Beschermde stads- en dorpsgezichten (die dateren van 1850 tot 1940) wordt afgemaakt. De ruim 400 beschermde gezichten houden hun status, maar vooralsnog is niet voorzien in een nieuw aanwijzingsprogramma.

Zie ook: