Team | projectleider: Ineke Joosten (PL), Luc Megens, Alberto de Tagle, Renske Dooijes, René van Beek, Kate van Lookeren Campagne, Lisya Bicaci
Partners: Rijksmuseum van Oudheden (RMO), Allard Pierson Museum (APM), Universiteit van Amsterdam (UvA)
Planning: 01-07-2009 tot 30-06-2012
Doel van het project
Kennis ontwikkelen ten behoeve van conserveringstechnieken van (kunst)objecten gemaakt van gips. Om inzicht te verkrijgen in de effectiviteit van behandelingsmethoden wordt onderzoek gedaan naar vervaardigingtechnieken en originele afwerklagen van gips, schoonmaaksystemen en preventie tegen vervuiling, en behandelingsmethoden voor mechanische schade. Het project heeft tot doel relaties te leggen tussen deze technische aspecten enerzijds en de waardering van het object anderzijds (bijvoorbeeld gipsmodellen of de toepassing van gips in hedendaagse kunst), aangezien zij beide van invloed zijn op de kennis van (de historie van) het object en de te kiezen behandelingsmethode.
Projectresultaten zijn:
- Inzicht in de vervaardigingstechniek en de originele afwerklagen van gips;
- richtlijn voor consolidatie en stabilisatiemethoden, schoonmaakmethoden en preventieve beschermingslagen;
- richtlijn voor de opslag en het gebruik van gipsobjecten en –modellen. De richtlijnen worden getoetst aan de hand van case studies.
De resultaten worden zowel gepubliceerd in een boek als tijdens workshop(s).
Beschrijving
In Europa bevindt zich een groot aantal collecties gipsen beelden in musea: afgietsels van bekende en beroemde sculpturen uit de Klassieke Oudheid, maar ook de Middeleeuwen en de Renaissance. In het midden van de twintigste eeuw, toen de nadruk kwam te liggen op het tonen van originele objecten, verdwenen de meeste afgietsels naar depots, werden weggegeven of vernield. Na jarenlange verwaarlozing zijn veel van deze beelden nu vuil en kapot en kunnen niet worden tentoongesteld. Daarnaast wordt gips veel gebruikt in architectuurmaquettes, zoals er veel in de collectie van het NAi te vinden zijn. Ook wordt het gebruikt bij het vervaardigen van voorstudies, die vaak ook als zodanig weer in collecties terecht komen en o.a. recent te zien waren bij de tentoonstelling 200 jaar Prix de Rome. Daarnaast is het door sommige kunstenaars gebruikt in hun uiteindelijke werken.
De conservering en restauratie van deze gipsen objecten is niet eenvoudig. Gips is een poreus, watergevoelig materiaal, dat erg gevoelig is voor vervuiling. Het is ook erg zacht en breekbaar, waardoor consolidatie en lijmen lastig is. Soms vertonen objecten roestvlekken aan het oppervlak door corrosie van metalen armaturen.
Veel oorspronkelijke gipscollecties zijn in de vorige eeuw verspreid en deels verloren gegaan omdat ze als kopieën van weinig belang werden beschouwd. Omdat ze nu weer in de belangstelling komen is onderzoek naar de waardering van de overgebleven collecties en van gipsen kunstobjecten steeds belangrijker. Daarnaast heeft de waardering weer een relatie met de conditie van het object en het oorspronkelijk bedoelde uiterlijk. Voor de waardering wordt onderzoek gedaan naar verschillende perioden waarin gipsen beelden vervaardigd werden en de vervaardigingtechnieken in verschillende ateliers. Op grond van dit onderzoek worden de case studies geselecteerd.
