Team | projectleider: Bill Wei (PL), Zeph Bender, Eric Domela, Marjolein Groot Wassink, Ineke Joosten, Ron Kievits, Simone Vermaat
Partners: Foto Werkgroep (ca. 10 foto restauratoren); Fotorestauratieatelier Clara von Waldthausen; Metropolitan Museum of Art; Nederlands Fotomuseum
Planning: 01-07-2009 tot 31-12-2013
Doel van het project
Methodiek ontwikkelen om het effect van schoonmaakprocessen op objecten beter te kunnen beoordelen om daarmee besluitvorming in restauratie en conservering te optimaliseren. Hierbij wordt een balans nagestreefd tussen meetbare methoden om de effecten op het oppervlak te analyseren en de interpretatie (perceptie) van die effecten door deskundigen.
Planning: Case studies t/m 2013. Debat over schoonmaken, perceptie en restauratie ethiek in najaar 2011.
Beschrijving
Het project wordt onderverdeeld in drie deelprojecten waarin schoonmaakeffecten en de perceptie van het oppervlak voor verschillende objectgroepen wordt onderzocht:
- schilderijen
- foto’s, en
- kunst in de openbare ruimte (vooral het schoonmaken van graffiti).
Voor deze drie deelprojecten wordt het hoofddoel bereikt d.m.v. een aantal uitgebreide case studies.
Ad 1. Voor schilderijen wordt gekeken naar geverniste en ongeverniste olieverfschilderijen. Er wordt een selectie en evaluatie gemaakt van schoonmaak/behandelingsmethodes (inclusief het verwijderen van vernis). De case studies voor het schoonmaken van schilderijen bestaan o.m. uit: een gedegen documentatie (zoals conditie- en restauratierapporten), testen van schoonmaakmethodes op replica’s die representatief zijn. Onderzoek vindt o.m. plaats door: analyse van veranderingen in de chemische toestand van het oppervlak d.m.v. microscopisch onderzoek, ruwheidmetingen, glans- en kleurmetingen, en visuele beoordeling door kunsthistorici en restauratoren. Vervolgens worden de bevindingen getest a.d.h.v. het schoonmaken van (test) schilderijen en evaluatie van het resultaat. Het project geeft tevens gelegenheid om een aantal meettechnieken voor schilderijen te optimaliseren (zoals ruwheidmetingen).
Ad 2. Hierin staan de veranderingen van het uiterlijk van daguerrotypieën door verschillende reinigingsmethodes centraal. In samenwerking met restauratoren wordt onderzoek uitgevoerd aan zowel monsters als echte daguerreotypieën, waarbij diverse analysemethoden worden ingezet (zoals SEM en EDS, Auger en XPS spectroskopie). Ethische overwegingen voor het schoonmaken van (historische) daguerreotypieën worden samen met restauratoren en collectiebeheerders in kaart gebracht. Bovendien wordt vanuit de centrale vraagstelling onderzoek uitgevoerd naar face-mounted photographs, waarbij ook preventieve conserveringssmethoden voor opslag en tentoonstellen een rol spelen. Hier gaat het o.a. om de vraag hoe men de face-mounting (bijv. Plexiglas) kan schoonmaken, en natuurlijke veroudering toegestaan, beide t.a.v. het uiterlijk van de foto en de leesbaarheid.
Ad 3. Een vooronderzoek naar het verwijderen van graffiti van objecten in de openbare ruimte zal de basis vormen voor een aantal case studies. Het onderzoek moet antwoord geven op de vraag welke middelen geschikt bevonden worden voor de verwijdering van graffiti en bescherming om de graffiti gemakkelijker te kunnen verwijderen. Vervolgens wordt aan de hand van case studies de werking en bijwerkingen van zulke middelen onderzocht, en de mogelijke veranderingen van het oppervlak. De case studies hebben dezelfde opzet als bij het onderzoek naar het oppervlak en perceptie van schilderijen.
