Team | projectleider: Maarten van Bommel (PL), Matthijs de Keijzer, Han Neevel, Suzan de Groot, Birgit Reissland, Art Ness Proano Gaibor
Partners: Universität für angewandte Kunst in Wenen; partners van het EU-project CHARISMA
Planning: 01-01-2009 tot 01-01-2013
Doel van het project
historische informatie vergaren over ontwikkeling en toepassing vroeg-synthetische kleurstoffen (1850-1900); ontwikkelen en toepassen van analyse technieken en procedures; opzetten van referentiedatabase voor 19e eeuwse schrijf- en tekeninkten
In het vroeg-synthetische kleurstoffen project wordt historisch, analytisch en conserveringsonderzoek gedaan naar kleurstoffen ontwikkeld en toegepast in de periode 1850-1900.
Sinds de prehistorie wordt al gebruik gemaakt van kleurstoffen om textiel mee te verven. Met kleurstoffen kunnen ook meubels worden gebeitst, inkten worden gemaakt en organische pigmenten die weer in de schilderkunst worden gebruikt. Tot in de 19e eeuw worden natuurlijke kleurstoffen gebruikt, daarna komen synthetische kleurstoffen op. Doordat deze goedkoper te maken zijn, andere verftechnieken mogelijk worden en het kleurenpallet veel breder wordt, vervangen deze binnen enkele decennia de natuurlijke kleurstoffen. Er is nog maar weinig bekend over vroeg-synthetische kleurstoffen.
De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed richt zich op een selectie van 65 kleurstoffen die alle kleurstoffen omvatten. Er wordt onderzoek gedaan naar de historie van deze kleurstoffen waarbij zowel patentliteratuur en informatie over de productie en handel wordt bestudeerd. In een specifieke toepassing wordt gekeken welke materialen er in 19e eeuwse inkten wordt gebruikt, deze informatie is zowel bruikbaar voor de identificatie van deze inkten als om richtlijnen te geven t.b.v. beheer en behoud. Een belangrijk onderdeel van het project is de identificatie van deze kleurstoffen met High Performance Liquid Chromatogaphy (HPLC).
Hiervoor is een nieuwe HPLC methode ontwikkeld, speciaal voor de zure kleurstoffen. Daarnaast wordt FTIR en vanaf 2009 RAMAN spectroscopie gebruikt om de kleurstoffen onder te verdelen in kleurstofklassen zodat vervolgens de juiste HPLC methode gebruikt kan worden voor de definitieve identificatie.Door het doen van casestudies wordt uiteindelijke de kennis in de praktijk getoetst, zo krijgen we een beter beeld van welke kleurstoffen zijn gebruikt maar ook leren we meer over de context van het object.
