Gebouwd erfgoed

Een van de belangrijkste voordelen is dat erfgoed bijzonder veel bescherming geniet. Er zijn fondsen beschikbaar voor onderhoud en reparatie. Daarnaast is Unesco bereid te helpen als er problemen zijn. Door een locatie te bestempelen als werelderfgoed krijgt deze ook meer aandacht. Veelal leidt dit tot een toename van het toerisme en een economische impuls voor het gebied.

Landen moeten regelmatig rapporteren over hun werelderfgoed. Ook moeten ze er alles aan doen om het erfgoed te behouden en te beschermen. Adviseurs van Unesco houden erfgoed in de gaten dat bedreigd wordt. Gaat het niet goed, dan kan een locatie geschrapt worden. De VN-commissie heeft dat tot nog toe twee keer besloten. Dat gebeurde met het Duitse Elbedal waar een brug doorheen werd gebouwd en met een natuurgebied in Oman, dat verkleind werd en waar een beschermde diersoort uitstierf.

Landen mogen een voorlopige lijst opstellen van alle locaties die werelderfgoed zouden kunnen worden. Daarna kunnen die plekken genomineerd worden. Een adviesorgaan bekijkt de voordracht en geeft Unesco daarna zijn mening over de locatie. De VN-commissie voor werelderfgoed besluit daarna of de voordracht belangrijk genoeg is om op de lijst te komen.

De werelderfgoedlijst telde tot de vergadering van de VN-commissie van deze week 890 gebieden in 148 staten. Bekende locaties zijn de beroemde piramides in Egypte, de Chinese Muur, het Great Barrier Reef in Australië en de Serengeti in Tanzania. Nederland staat nu negen keer op de lijst. Behalve de Amsterdamse grachtengordel zijn ook de Waddenzee, Kinderdijk, het Rietveld Schröderhuis in Utrecht en de historische binnenstad van Willemstad op Curaçao op de lijst gezet.

Unesco hield in 1959 een internationale campagne om het beroemde tempelcomplex Abu Simbel in Egypte te redden van de ondergang. De organisatie haalde 80 miljoen dollar op en besloot daarop het werk voort te zetten voor andere bijzondere locaties. In 1966 volgde een actie voor Venetië, dat door overstromingen werd getroffen. Zes jaar later, in 1972, besloot Unesco tot de creatie van een internationale werelderfgoedlijst. In 1978 werden de eerste locaties, waaronder de Galapagos-eilanden, op de lijst gezet.

Unesco omschrijft werelderfgoed als „de erfenis waar we nu mee leven, en die we aan toekomstige generaties door willen geven”. De culturele en natuurlijke locaties die zijn aangewezen als werelderfgoed zijn volgens Unesco onvervangbaar, uniek en eigendom van de hele wereld. Behoud van deze locaties is van groot belang.

De huidige samenwerking met steunpunten en de werkwijze voor de advisering blijven in stand. Gemeenten die hun adviesverzoeken aan het steunpunt sturen, kunnen dat blijven doen.

De herbestemming van een monument met een zeer specifieke functie, zoals een boerderij, een fabriek of een klooster is altijd een uitdagende opgave. Hierover zijn reeds allerlei publicaties verschenen en modellen ontwikkeld. Onze bibliotheek kan u hiervan een overzicht geven.

Het hele monument valt onder de bescherming van de Monumentenwet 1988, zowel de binnen- als buitenkant. Voor iedere wijziging moet dus een vergunning worden aangevraagd. Dat wil overigens niet zeggen dat ook ieder onderdeel van waarde is. Per geval zal de waarde beoordeeld worden. Bij meerdere gebouwen op één terrein moet ieder beschermd gebouw apart genoemd worden in de redengevende omschrijving, anders is het niet beschermd.

Volgens de Monumentenwet 1988 is de definitie van rijksmonument: Alle vóór tenminste vijftig jaar vervaardigde zaken welke van algemeen belang zijn wegens hun schoonheid, hun betekenis voor de wetenschap of hun cultuurhistorische waarde.

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed hanteert geen vaste kleurcodes voor het schilderen van monumenten of onderdelen daarvan, zowel binnen als buiten. Elk gebouw kent zijn eigen kleurgeschiedenis. Door middel van het laag voor laag afkrabben van de aanwezige verflagen kan een beeld worden verkregen van welke kleuren er in de loop van de tijd zijn toegepast.

Rijksmonument

Indien u wilt gaan verbouwen dient u hiervoor een vergunning aan te vragen bij de gemeente. Vergunningen in het kader van de Monumentenwet 1988 worden in het algemeen, na advies van de gemeentelijke monumentencommissie, door de gemeente verleend of geweigerd. In een aantal gevallen geeft de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed advies. Het voornaamste criterium voor het verlenen van de vergunning is de bescherming van de monumentale waarde van het rijksmonument. Iedere aantasting van die waarde kan geweigerd worden.

Beschermde stads- en dorpsgezichten zijn die stads- en dorpsgezichten die door de ministers van OCW en VROM als zodanig zijn aangewezen. Er worden momenteel ruim 400 stads- en dorpsgezichten wettelijk beschermd. Binnen afzienbare tijd zullen nog een kleine 100 stads- en dorpsgezichten uit de periode 1850-1940 worden toegevoegd aan de bestaande lijst.

Wanneer u wilt weten in hoeverre een pand beschermd is in de zin van de Monumentenwet 1988 kunt u contact opnemen met de afdeling Monumentenregistratie van onze dienst. De afdeling heeft dan het adres, inclusief de postcode van het betreffende pand nodig. De afdeling Monumentenregistratie is te bereiken via het algemene telefoonnummer.

Mensen zijn vaak trots op hun monumenten en willen daarvan blijk geven. Steeds meer eigenaren of beheerders van monumenten vragen daartoe bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed het blauwwitte monumentschildje aan. Zij krijgen vervolgens te horen dat op dat verzoek niet kan worden ingegaan, omdat het hier om oneigenlijk gebruik van dat schildje gaat.

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft geen panden in eigendom of beheer. Indien u een rijksmonument wilt huren kunt u het best contact opnemen met de plaatselijke woningbouwcoöperaties, stichtingen stadsherstel of makelaars. Voor het kopen van een rijksmonument kunt u contact opnemen met de plaatselijke makelaars. Eventueel kunt u contact opnemen met vereniging Hendrick de Keyser in Amsterdam.

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft géén panden in eigendom of beheer. Rijksmonumenten, welke in eigendom van de Staat der Nederlanden zijn, worden beheerd door de Rijksgebouwendienst, van het ministerie van VROM.