De architectuur en stedenbouw uit de periode 1940-1965 is een belangrijke ontwikkeling in de Nederlandse architectuurgeschiedenis. Het is een periode van vernieuwing door nieuwe materialen en werkwijzen. Het stedenbouwkundig ontwerp kenmerkt zich door nieuwe verkavelingspatronen, nieuwe wijkopbouw en een steeds belangrijkere rol van het verkeer.
Met het project Wederopbouw heeft de Rijksdienst tussen 2001 en 2007 een inventariserend onderzoek uitgevoerd naar deze periode. In 2007 is het project opgegaan in de reguliere organisatie.
Categoriaal onderzoek
Voor het onderzoek koos het project Wederopbouw voor een categoriale inventarisatie. Objecten werden per gebouwcategorie aangepakt. Extra aandacht ging naar specifiek naoorlogse bouwtypen, zoals kruisgebouwen en bejaardentehuizen, en categorieën zoals raadhuizen, kerken en scholen.
Van iedere categorie is een rapport verschenen. Deze zijn op deze website te downloaden.
Wederopbouwdatabank
Er is onderscheid gemaakt tussen beknopt of integraal onderzoek. De categorieën die beknopt zijn onderzocht zijn provinciehuizen en ziekenhuizen. Categorieën die volgens de integrale methode zijn onderzocht zijn scholen, kerken, raadhuizen, winkelcentra, schouwburgen, bruggen, bejaardentehuizen en Kruisgebouwen. De objectgegevens uit de inventarisatie zijn opgeslagen in de Wederopbouwdatabank.
Top 100
In oktober 2007 heeft minister Plasterk 100 topmonumenten uit de periode 1940-1958 voorgedragen om aangewezen te worden tot rijksmonument.
In de Tijdelijke beleidsregel aanwijzing beschermde monumenten 2009 wordt een volgende selectie van topmonumenten aangekondigd uit de periode 1959-1965. Ook objecten uit herstructureringswijken kunnen worden aangewezen.
Naoorlogse wijken
De afgelopen jaren zijn naoorlogse wijken geïnventariseerd en is een waardestellend kader opgesteld. In de brochure De naoorlogse wijk in historisch perspectief van Leon van Meijel wordt aandacht besteed aan het analyseren van een naoorlogse wijk in onderdelen als groenstructuur, infrastructuur, woonbuurten en gebouwen met bijzondere functies.
Om beter inzicht te krijgen in de opzet van de woonwijken, is onderzoek gedaan naar de typologie van de naoorlogse wijken. Dit kan helpen bij het maken van een stedenbouwkundige analyse, voorafgaand aan het formuleren van een herstructureringsopgave.
Stedelijke vernieuwing
Problemen op sociaal en economisch terrein en technische gebreken aan woningen dwingen gemeenten en woningbouwcorporaties om na te denken over oplossingen die een goede toekomst garanderen voor naoorlogse wijken.
Gebiedsgerichte thema’s
Een apart thema vormen de wederopgebouwde kernen. Het gaat hierbij om de samenhang. Andere gebiedsgerichte thema’s zijn: bedrijventerreinen, havengebieden, vliegvelden en militaire linies en terreinen.
Tentoonstelling
De tentoonstelling Lelijk is geen argument. Toonbeelden van de Wederopbouw in Nederland 1940-1965 was de afgelopen jaren op veel plaatsen in het land te zien.
